In de kijker

STEM is een letterwoord dat staat voor “Science, Technology, Engineering, Mathematics”, ofwel wetenschap, technologie, engineering, wiskunde. Maar STEM is méér dan de som van zijn letters: het is een verhaal van interdisciplinariteit en 21ste-eeuwse vaardigheden, toekomstgericht en met aandacht voor maatschappelijk relevante problemen. STEM is met andere woorden niet voor één gat te vangen, en dat geldt eveneens voor de STEM-academies. Hieronder zetten we de variatie in werking, focus, en inhoud van het STEM-academie netwerk in de kijker aan de hand van 5 voorbeelden.

 

Arkades (Herentals, Antwerpen)

De filosofie van Arkades is terug te vinden in haar logo: de volwassene reikt het kind de hand. De brug wordt als het ware gelegd maar is onderbroken. Een kind moet immers ook zelf nog sleutelen om te groeien tot een volwassene die gewapend is om de 21ste eeuw aan te kunnen.

De realiteit wijst uit dat kinderen met een goede, meer- of hoogbegaafdheid te vaak te weinig uitdaging krijgen. Deze kinderen beleven niet altijd een fijne schooltijd terwijl dat wel zo zou moeten zijn. Daarom daagt Arkades kinderen en jongeren naschools uit. STEM-thema’s zijn de uitgelezen kans om kinderen te prikkelen. Tijdens de groei in een project staat niet zozeer het product centraal maar vooral het proces. De expertise is in huis om te werken rond werk-, denk- en leerstrategieën. Vanuit die werking wordt de link met onderwijs gemaakt: hoe kan je de aangeleerde aanpak inzetten voor je schoolse taken?

 

Techniek- en WetenschapsAcademie (Houthalen, Limburg)

Voor techniek en wetenschap in de ruime zin is in onze maatschappij vaak weinig tot geen plaats meer. Kampen bouwen, fietsen tunen, ravotten in het bos en nieuwe dingen ontdekken, … voor wat kinderen vroeger spontaan deden, is vandaag vaak veel minder ruimte. Vanuit de nood hieraan prikkelt de Techniek- en WetenschapsAcademie, een initiatief van de UCLL, kinderen en jongeren door ze kennis te laten maken met, en interesse op te wekken voor, techniek en wetenschap. Dit wordt bereikt via workshops, zowel voor scholen (ism Vakantiecentrum De Bosberg) als in de vrije tijd.

In het nieuwe aanbod workshops worden kinderen aangezet om na te denken over de toekomst. Vertrekkend vanuit "energie" worden ze uitgedaagd om ook de ouders in beweging te zetten en te kijken naar milieuvriendelijke energiemogelijkheden. Via 4 nieuwe thema’s maken ze kennis met elektrische voertuigen, windmolens, energie-units en robots. Door onderzoek leren ze de juiste keuzes te maken, en een oplossing te zoeken voor een gesteld probleem. De ervaring die ze opdoen en het eindresultaat, worden telkens op een eindevenement gepresenteerd.

 

Fyxxilab (Gent, Oost-Vlaanderen)

Het Fyxxilab is een unieke plek waar kinderen van 5 tot 18 jaar, zowel binnen als buiten de schooluren, aan de slag kunnen met een waaier aan STE(A)M-technologie. Een greep uit onze tools:

    • Maken: laser cutter, vinylsnijder, CNC-frezen, solderen, hand tools, 3D-printers, ...
    • Robotica: LEGO Education WeDo & EV3, Bee-bot, Blue-Bot, ...
    • Games: Kodu, Floors, Osmo, Minecraft, ...
    • Wetenschappen: sensoren, CSI in de klas, LabMates, apps, …
    • 3D: Tinkercad, Tinkerplay, Doodle3D, ...
    • Programmeren: Arduino, Scratch, Raspberry pi, apps, Blockly, Micro::bit, ...
    • Creativiteit: EggBot, WaterColorBot, Rube Goldberg machines, challenges, mini-trilrobots, afvalrobots, …
    • Techniek: Makey Makey, Little Bits, …

Doorheen de schoolvakanties kan je een MakeIT.camp volgen, en op woensdagnamiddag worden er verjaardagsfeestjes gevierd. Daarnaast zijn er ook workshops voor klasgroepen & opleidingen voor leerkrachten, en dankzij het pop-up-Fyxxilab worden workshops op locatie, bijvoorbeeld op (educatieve) evenementen. Zo kan iedereen experimenteren met technologie & maaktools!

 

KAMSA (Aarschot, Vlaams-Brabant)

In Atheneum Kamsa kunnen jongeren tussen 8 en 12 jaar tijdens de vakanties terecht in de STEM-academie. Deze academie draait volledig op eigen leerkrachten die op vrijwillige basis in de schoolvakanties jongeren warm maken voor STEM. De leerkrachten krijgen telkens assistentie van eigen leerlingen uit het eerste en tweede jaar, die de jonge kinderen enthousiast mee op sleeptouw nemen. Met de kampen wil Kamsa kinderen al vanuit de basisschool warm maken voor een technisch-wetenschappelijke richting in het secundair onderwijs. Met succes, want sinds de oprichting van de STEM-academie stromen de STEM-klassen vol.

In de kampen komen de verschillende disciplines van wetenschappen aan bod. Met o.m. robots, drones, een waterraket en een insectenhotel integreren leerlingen al spelend kennis vanuit verschillende hoeken. Neem bijvoorbeeld het ontwerpen en uitwerken van het bibberspel: het is niet enkel leuk, kinderen doen tegelijk kennis op over stroomkringen, metaal plooien, hout bewerken, en geleiders meten en ontstrippen. Een hele opdracht voor zulke jonge deelnemers, maar dankzij goed doordachte workshops lukt dat allemaal met de glimlach.

In Atheneum Kamsa zijn er naast STEM-kampen ook STEAM-kampen, waarbij de A staat voor Arts. Creatief én wetenschappelijk!

 

Techniekacademie (West-Vlaanderen)

De Techniekacademie wordt gecoördineerd vanuit de Hogeschool VIVES, en krikt de technische geletterdheid van kinderen op door 12 uitdagende sessies van telkens 2u aan te bieden, op woensdagnamiddag, aan kinderen uit het 5de en 6de leerjaar, en dit in alle West-Vlaamse en zelfs een paar Oost-Vlaamse gemeenten. Ze doen aan onderzoekend leren met behulp van techniek en projectjes rond hout, elektriciteit, programmeren robot, elektronica, mechanica/kunststof, chemie/voeding en een technisch bedrijfsbezoek in de gemeente.

Er is een lokale verankering met de gemeente die de inrichter is, waardoor een duurzame organisatie mogelijk is. Lokale bedrijven zijn partner en lokale techniekmentoren zijn actief als vrijwilliger. De Techniekacademie hanteert een aantrekkelijke methodiek: problemen oplossen uit de eigen leefwereld van de kinderen, didactisch gefundeerd op de leerlijn TOS21 en onderzoekend leren (STEM-didactiek) en dichtbij het bedrijfsleven. Er wordt gewerkt in groepen van 20 deelnemers. Er zijn telkens 2 techniekmentoren, meestal een leerkracht basisonderwijs of secundair onderwijs, soms studenten lerarenopleiding of IWT, soms gepensioneerden en soms iemand uit het bedrijfsleven. Techniek wordt zo in een positief daglicht gesteld, wat kan leiden tot een positieve studiekeuze in techniek. De kinderen ondergaan succeservaringen, de ouders zijn fier en betrokken, en de bedrijven staan open voor de mentoren en de kinderen.